طرح حریم رضوی
طرح ویژه تفصیلی بافت پیرامون حرم مطهر امام رضا علیهالسلام
جلسهی هفتم: اقامت زائران: عرضه و تقاضا
هفتمین جلسه از مجموعهی جلسات گفتوگوی عمومی پیرامون طرح حریم رضوی
زمان: چهارشنبه 25 بهمنماه 1402، ساعت 12
مکان: پردیس دانشگاه فردوسی، پژوهشکدهی گردشگری جهاد دانشگاهی مشهد
بافت پیرامون حرم مطهر سالانه پذیرای گونههای متنوعی از زائران ایرانی و بینالمللی است که الگوی سفر هریک، متناسب با ویژگیهای اجتماعی و توانایی اقتصادی ایشان متفاوت است. دفتر طرح حریم رضوی و پژوهشکدهی گردشگری جهاد دانشگاهی مشهد، بهمنظور اطلاع و بهرهمندی از نتایج آخرین پژوهشها، نشستی با محوریت ارائهی یافتهها و نتایج پژوهش اخیر دکتر حامد بخشی، با تمرکز ویژه بر الگوها و شیوههای اقامت زائران برنامهریزی نمودهاند.
جلسهی ششم: چالشهای اجرای طرح حریم رضوی
ششمین جلسه از مجموعهی جلسات گفتوگوی عمومی پیرامون طرح حریم رضوی
زمان: دوشنبه 2 بهمنماه 1402، ساعت 15
مکان: تهران، خیابان وصال، دانشکدهی شهرسازی دانشگاه تهران، سالن اجتماعات
طرحهای توسعهی شهری طی فرایندی پرچالش (و معمولاً زمانبر) تهیه و تصویب میشوند، با این امید که به روند توسعهی شهرها نظم بخشند و کیفیتهای کالبدی، فضایی، عملکردی و معنایی را ارتقا دهند. در متون علمی شهرسازی، فرایند برنامهریزی و طراحی شهری با تصویب طرح پایان نمییابد و اهمیت انجام مرحلهی پایش، ارزیابی و اصلاح مستمر طرح مورد تأکید است. مرور تجربهی اجرای طرح حریم رضوی، بهانهای است برای پرداختن به فرایند اجرای یک طرح تفصیلی و چالشهای آن.
جلسهی پنجم: اقامت زائران
پنجمین جلسه از مجموعهی جلسات گفتوگوی عمومی پیرامون طرح حریم رضوی
زمان: چهارشنبه 27 دیماه 1402، ساعت 17
مکان: خیابان سناباد، سناباد 41، پژوهشکدهی ثامن
بافت پیرامون حرم مطهر از حیث واحدهای اقامتی گرانقیمت اشباع شده و واحدهای ارزانقیمت برای اقشار کمدرآمد با الگوی سفر عمدتاً خانوادگی و کاروانی، به یکی از مهمترین نیازهای محدوده تبدیل شده است. برای پاسخ به این نیاز، در طرح ویژه، کاربری جدیدی تحت عنوان زائرسرا تعریف شده که در آن، تنها امکان احداث گونههای اقامتی ارزانقیمت نظیر زائرسرا، مهمانپذیر و خانهمسافر ممکن خواهد بود. برای افزایش تحققپذیری احداث این واحدها، تلاش شده است مقیاس پروژهها متناسب با سرمایههای خرد و محلی تعریف شود.
جلسهی چهارم: سکونت
چهارمین جلسه از مجموعهی جلسات گفتوگوی عمومی پیرامون طرح حریم رضوی
زمان: پنجشنبه 25 آبانماه 1402، ساعت 10
مکان: نبش هفدهشهریور شمالی 8، سالن جلسات شهرداری ثامن
نتیجهی اجرای طرح نوسازی و بهسازی بافت پیرامون حرم مطهر، کوچ اجباری ساکنان بومی و کاهش شدید جمعیت مجاوران در بافت بوده است. بهمنظور تسهیل نوسازی بافت توسط مردم و تشویق مالکین به سکونت دائم در بافت، ضوابط و مقررات ساختمانی ویژه، از جمله حذف روند تملک اجباری، کاهش حدنصاب پاسخگویی و افزایش تراکم ساختمانی در طرح حریم رضوی پیشبینی شده است.
جلسهی سوم: حملونقل و دسترسی
سومین جلسه از مجموعهی جلسات گفتوگوی عمومی پیرامون طرح حریم رضوی
زمان: سهشنبه 11 آبانماه 1402، ساعت 14
مکان: خیابان سناباد، سناباد 41، پژوهشکدهی ثامن
در کلان شهر مشهد و هسته مرکزی آن به دلیل وجود حرم مطهر امام رضا علیه السلام ، مراکز مهم تجاری، اداری و خدماتی، موجب جذب سفر در ایام مختلف شده و همچنین باعث ایجاد مسئله تراکم و اختلال تردد جدی در محدوده میشوند. مسئله مطرح شده در مطالعات حملونقل و ترافیک طرح ویژه تفصیلی بافت پیرامون حرم مطهر، بهبود وضعیت حملونقل و ترافیک و نظام دسترسی مراجعان، ساکنان و شاغلان محدوده پیرامون حرم مورد توجه میباشد. طرح یکپارچه شبکه معابر بافت پیرامون حرم رضوی و کاربریهای آن، به معنای فراهم کردن امکانات توسعه همزمان و هماهنگ معبر و مناطق اطراف آن است.
جلسهی دوم: سازمان فضایی
دومین جلسه از مجموعهی جلسات گفتوگوی عمومی پیرامون طرح حریم رضوی
زمان: سهشنبه 25 مهرماه 1402، ساعت 17
مکان: خیابان سناباد، سناباد 41، پژوهشکدهی ثامن
دو رفتار اصلی در شکلگیری و توسعهی تاریخی مشهد اثرگذار است: نخست، تشرف به حرم، و دوم، سکونت در مجاورت آن. در رفتار نخست که اتصال یک پارهخط به یک نقطه است، مبادی گوناگون جغرافیایی به یک نقطهی متعین متصل میشوند و با توجه به هندسهی پیرامون-مرکز، ساختاری شعاعی را ایجاد میکنند. رفتار دوم که مبتنی بر سکون و قرارگیری در مجاورت نقطهی مذکور است، در گرد آن تعریف شده و شبکههای تبادلاتی خود را نیز به صورت دایرههای هممرکز توسعه میدهد. استخوانبندی شهر زیارتی محصول برهمنهشت این دو ساختار شعاعی و حلقوی است که متشکل از تار و پودهایی با ریشههای مشترک اما مزیتها و ویژگیهای متمایزند. پذیرش این ساختار به عنوان ژنوم شهر مشهد، مبنای مداخله در بافت پیرامون حرم مطهر رضوی است.
جلسهی اول: مبانی نظری و پارادایم طراحی
اولین جلسه از مجموعهی جلسات گفتوگوی عمومی پیرامون طرح حریم رضوی
زمان: سهشنبه 18 مهرماه 1402، ساعت 17
مکان: خیابان سناباد، سناباد 41، پژوهشکدهی ثامن
الگوی توسعهی مبتنی بر گسست، شکاف عمیقی میان بافت شهری مشهد و حرم مطهر رضوی ایجاد کرده است. القای تقابل میان حریم قدسی زیارت و حریم عرفی مجاورت از دورهی پهلوی آغاز شد و پس از انقلاب اسلامی نیز ادامه یافت. پارادایم گسست، مبنای طرح نوسازی و بهسازی را شکل داد و طی سه دهه شکاف میان شهر و حرم را عمیقتر کرد. طرح حریم رضوی تغییر پارادایم طراحی بر مبنای الگوی «حرمشهر» را معرفی و دنبال کرده است.